Türkçe
Miras Hukuku Avukatı
Miras hukuku, bir kişinin vefatı sonrasında malvarlığının kimlere, hangi oranlarda ve hangi hukuki esaslara göre geçeceğini düzenleyen özel bir hukuk alanıdır. Ancak uygulamada miras meseleleri yalnızca mal paylaşımından ibaret değildir. Terekenin tespiti, mirasçılık belgesi alınması, vasiyetnamenin geçerliliği, saklı pay ihlalleri, muris muvazaası, mirasın reddi, miras ortaklığının giderilmesi ve taşınmazların paylaşımı gibi birçok hukuki konu aynı süreç içinde gündeme gelebilir.
Miras hukukunda yapılacak her işlem, ileride doğabilecek hak kayıpları bakımından dikkatle değerlendirilmelidir. Özellikle mirasçıların aceleyle imza attığı belgeler, paylaşım protokolleri, tapu işlemleri veya süresi içinde kullanılmayan dava hakları, geri dönülmesi güç sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle miras uyuşmazlıklarında yalnızca mevcut malvarlığının değil; aile ilişkilerinin, önceki devir işlemlerinin, borçların, saklı payların ve murisin gerçek iradesinin birlikte incelenmesi gerekir.
Miras hukuku, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kapsamında düzenlenmekte olup kanunun kabul tarihi 22/11/2001, Resmî Gazete yayım tarihi ise 08/12/2001’dir. Mirasçılık belgesi ise kişinin vefatından sonra miras üzerinde hak sahibi olan kimselerin belirlenmesi amacıyla sulh hukuk hâkiminden veya noterlerden alınabilen temel belgelerden biridir.
Miras Hukukunda Avukat Desteğinin Önemi
Miras uyuşmazlıkları, çoğu zaman aile bireyleri arasında ortaya çıktığı için hem hukuki hem de kişisel yönü olan hassas süreçlerdir. Taraflar arasında güven ilişkisi zedelenmişse, terekeye ait malların gizlendiği düşünülüyorsa, bazı mirasçıların diğerlerine göre avantajlı konuma getirildiği iddia ediliyorsa veya geçmişte yapılan satış ve bağış işlemleri tartışmalıysa, süreç daha teknik bir hukuki inceleme gerektirir.
Bu noktada miras hukuku alanında avukat desteği; hak sahiplerinin belirlenmesi, dava yolunun doğru seçilmesi, delillerin zamanında toplanması, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması bakımından önem taşır. Her miras dosyası kendi içinde farklıdır. Aynı aile yapısına sahip gibi görünen iki olayda dahi; murisin malvarlığı, sağ kalan eşin durumu, çocukların payları, önceki devirler, vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığı farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
Mirasçılık Belgesi ve Terekenin Belirlenmesi
Miras sürecinin ilk aşamalarından biri, mirasçılık belgesinin alınmasıdır. Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarını gösteren resmi nitelikte bir belgedir. Ancak bu belge tek başına terekenin kapsamını göstermez. Başka bir ifadeyle, mirasçılık belgesi mirasçıları belirler; muristen kalan taşınmazları, banka hesaplarını, şirket hisselerini, araçları, alacakları veya borçları ayrıntılı biçimde ortaya koymaz.
Bu nedenle uygulamada terekenin tespiti büyük önem taşır. Tereke; murisin ölüm tarihinde sahip olduğu aktif ve pasif malvarlığı değerlerinin tamamını ifade eder. Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket ortaklıkları, alacaklar ve menkul değerler terekenin aktif kısmını oluşturabilir. Buna karşılık kredi borçları, vergi borçları, icra takipleri ve diğer mali yükümlülükler terekenin pasif kısmında değerlendirilir.
Terekenin eksiksiz belirlenmemesi, miras paylaşımında ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir. Özellikle bazı malvarlığı unsurlarının mirasçılardan gizlendiği, murisin sağlığında devrettiği malların aslında mirastan mal kaçırma amacı taşıdığı veya banka hesap hareketlerinin incelenmesi gerektiği durumlarda hukuki süreç daha kapsamlı yürütülmelidir.
Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davaları
Miras davalarında en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri muris muvazaasıdır. Muris muvazaası, mirasbırakanın gerçekte bağışlamak istediği bir malı, diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış gibi göstermesi halinde gündeme gelir. Bu tür işlemler genellikle taşınmaz devri şeklinde ortaya çıkar.
Örneğin muris, sağlığında bir taşınmazını çocuklarından birine veya üçüncü bir kişiye tapuda satış gibi gösterebilir. Ancak satış bedeli gerçekte ödenmemişse, murisin ekonomik durumu böyle bir satışı gerektirmiyorsa, devrin aile içi ilişkilerle bağlantılı olduğu anlaşılıyorsa veya işlem diğer mirasçıların saklı payını etkiliyorsa, bu devir dava konusu edilebilir.
Muris muvazaasına dayalı davalarda yalnızca tapu kaydı değil; tanık beyanları, banka hareketleri, murisin yaşı ve sağlık durumu, taraflar arasındaki ilişki, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark ve olayın tüm koşulları birlikte değerlendirilir. Bu nedenle dava hazırlığı, yalnızca hukuki nitelendirme ile sınırlı değildir; güçlü ve tutarlı bir delil planlaması da gerektirir.
Saklı Pay, Tenkis Davası ve Mirasçının Korunması
Mirasbırakan, malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunma hakkına sahip olmakla birlikte bu hak sınırsız değildir. Kanun, bazı mirasçıları saklı paylı mirasçı olarak korur. Saklı payın ihlal edildiği durumlarda tenkis davası gündeme gelebilir.
Tenkis davası, mirasbırakanın sağlar arası veya ölüme bağlı tasarruflarıyla saklı paylı mirasçıların kanundan doğan haklarını ihlal etmesi halinde açılan davadır. Bu dava özellikle vasiyetname, bağış, miras sözleşmesi veya belirli mirasçılara yapılan kazandırmalar nedeniyle miras payının zedelendiği durumlarda önem kazanır.
Tenkis davalarında hangi işlemlerin tenkise tabi olduğu, dava açma süresi, saklı pay hesabı, terekenin aktif ve pasif değerleri, tasarruf oranı ve kazandırmaların niteliği ayrıntılı şekilde incelenmelidir. Yanlış hesaplama veya eksik değerlendirme, mirasçının talep edebileceği hakkın eksik ileri sürülmesine neden olabilir.
Vasiyetname ve Ölüme Bağlı Tasarrufların Değerlendirilmesi
Miras hukukunda vasiyetname, murisin ölümünden sonra sonuç doğuran en önemli hukuki işlemlerden biridir. Ancak her vasiyetname geçerli kabul edilmez. Vasiyetnamenin şekil şartlarına uygun düzenlenip düzenlenmediği, murisin vasiyetname tarihinde ayırt etme gücüne sahip olup olmadığı, baskı veya yanılma altında hareket edip etmediği, içeriğin kanuna ve saklı pay kurallarına uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Vasiyetnamenin iptali davası, vasiyetnamenin hukuken geçersiz olduğunu ileri süren ilgililer tarafından açılabilir. Bunun yanında vasiyetname tamamen geçerli olsa dahi saklı payı ihlal ediyorsa tenkis davası gündeme gelebilir. Bu iki dava türü birbirinden farklı hukuki sebeplere dayanır ve her somut olayda doğru dava stratejisinin belirlenmesi gerekir.
Mirasın Reddi ve Borca Batık Tereke
Miras yalnızca malvarlığı değerlerinden oluşmaz; murisin borçları da mirasçılar bakımından önem taşır. Bu nedenle mirasçılar, murisin borç durumunu araştırmadan mirası kabul anlamına gelebilecek işlemler yapmaktan kaçınmalıdır.
Mirasın gerçek reddi, Türk Medenî Kanunu’na göre belirli süre içinde kullanılmalıdır. TMK m. 606 uyarınca mirasın reddi için kural olarak üç aylık süre öngörülmüştür. Bu sürelerin kaçırılması, mirasçı bakımından borçlardan sorumluluk tartışmalarını gündeme getirebilir.
Bununla birlikte bazı durumlarda terekenin borca batık olduğu, yani murisin malvarlığının borçlarını karşılamadığı ileri sürülebilir. Bu halde mirasın hükmen reddi davası gündeme gelebilir. Gerçek red ile hükmen red birbirinden farklıdır. Hangi yolun izleneceği; murisin borç durumu, mirasçının yaptığı işlemler, alacaklıların talepleri ve dosyanın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Miras Ortaklığının Giderilmesi ve Paylaşım Süreci
Mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar arasında tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti doğar. Bu durum, mirasçılardan birinin tek başına tereke malı üzerinde serbestçe tasarruf etmesini engeller. Taşınmazların satılması, kiraya verilmesi, paylaşılması veya devredilmesi gibi işlemler çoğu zaman tüm mirasçıların birlikte hareket etmesini gerektirir.
Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamıyorsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Bu dava, özellikle taşınmazların paylaşımı konusunda uyuşmazlık yaşandığında gündeme gelir. Ancak her ortaklığın giderilmesi davası aynı sonucu doğurmaz. Taşınmazın aynen taksime uygun olup olmadığı, değer tespiti, satış usulü, mirasçıların pay oranları ve varsa üzerindeki takyidatlar ayrıca incelenmelidir.
Paylaşım sürecinde aceleyle hareket edilmesi, malvarlığının gerçek değerinin altında elden çıkarılmasına veya mirasçılardan birinin hakkının zedelenmesine neden olabilir. Bu nedenle miras paylaşımı yalnızca tapu devri veya satış işlemi olarak değil, bütün terekeyi kapsayan hukuki ve ekonomik bir süreç olarak ele alınmalıdır.
Miras Hukuku Kapsamında Sunulan Hizmetler
Miras hukuku alanında hukuki destek, yalnızca dava açılması ile sınırlı değildir. Uyuşmazlık doğmadan önce yapılan hukuki değerlendirme, çoğu zaman daha büyük ihtilafların önüne geçebilir. Bu kapsamda başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Mirasçılık belgesi alınması ve miras paylarının değerlendirilmesi
- Terekenin tespiti ve terekeye dahil malvarlığının araştırılması
- Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davaları
- Tenkis davası ve saklı pay ihlallerinin incelenmesi
- Vasiyetnamenin iptali ve vasiyetnamenin tenfizi süreçleri
- Mirasın reddi ve mirasın hükmen reddi davaları
- Miras ortaklığının giderilmesi ve paylaşım uyuşmazlıkları
- Mirasçılar arasında protokol hazırlanması
- Taşınmaz, şirket hissesi, banka hesabı ve alacakların miras sürecindeki değerlendirilmesi
- Yurt dışı bağlantılı miras işlemlerinde hukuki yol haritası oluşturulması
Her dosyada izlenecek yol, terekenin kapsamına, mirasçıların durumuna, mevcut belgelerin içeriğine ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Bu nedenle standart ve yüzeysel bir değerlendirme yerine, somut olayın tüm yönleriyle incelenmesi gerekir.
Miras Davalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Miras uyuşmazlıklarında en önemli risklerden biri, hukuki sürecin geç başlatılmasıdır. Bazı davalar bakımından süreler büyük önem taşır. Ayrıca murisin sağlığında yaptığı işlemlere ilişkin belgelerin kaybolması, tanıkların ulaşılamaz hale gelmesi veya terekeye ait malların el değiştirmesi dava sürecini zorlaştırabilir.
Bu nedenle mirasçıların özellikle şu noktalara dikkat etmesi gerekir:
- Murisin malvarlığı ve borçları araştırılmadan mirası kabul anlamına gelebilecek işlemler yapılmamalıdır.
- Tapu devri, satış, bağış veya paylaşım işlemleri ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
- Vasiyetname varsa şekil ve içerik bakımından hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
- Saklı pay ihlali şüphesi varsa tereke hesabı uzmanlıkla ele alınmalıdır.
- Aile içinde yapılan sözlü anlaşmalar, ileride ispat sorunu doğurabileceği için yazılı ve hukuka uygun şekilde düzenlenmelidir.
- Mirasçılar arasında anlaşma sağlansa dahi paylaşım protokolü hukuki denetimden geçirilmelidir.
Miras davalarında doğru dava türünün seçilmesi, delillerin zamanında sunulması ve taleplerin usulüne uygun ileri sürülmesi hak kaybını önleyen temel unsurlardır.
Miras Uyuşmazlıklarında Hak Kaybı Yaşamadan Hukuki Destek Alın
Miras hukuku, teknik kuralları ve aile ilişkilerine doğrudan temas eden yapısı nedeniyle dikkatli yürütülmesi gereken bir alandır. Miras paylarının belirlenmesi, terekenin araştırılması, geçmiş devirlerin incelenmesi, saklı pay ihlallerinin tespiti ve dava sürecinin planlanması profesyonel hukuki değerlendirme gerektirir.
Mirasçılar arasında uyuşmazlık bulunması, terekenin tam olarak bilinmemesi, murisin sağlığında yaptığı işlemlerin şüpheli görülmesi veya borca batık miras ihtimali bulunması halinde gecikmeden hukuki destek alınması önemlidir. Doğru zamanda yapılan başvuru, hem dava sürecinin sağlıklı yürütülmesine hem de mirasçının yasal haklarının korunmasına katkı sağlar.
Miras hukuku kapsamında karşılaştığınız uyuşmazlıkların değerlendirilmesi, dava sürecinin planlanması ve miras haklarınızın korunması için hukuki destek alabilirsiniz.
